Dublin
irl. Baile Átha Cliath, – stolica i największe miasto Irlandii, położone w prowincji Leinster.
Miasto jest położone na wschodnim wybrzeżu Irlandii, nad Morzem Irlandzkim, u ujścia rzeki Liffey (irl. An Life) do Zatoki Dublińskiej. Rzeka dzieli miasto na dwie części o zdecydowanie odmiennym charakterze: Northside oraz nowocześniejszą i bardziej zamożną Southside. Dublin jest głównym ośrodkiem administracyjnym, kulturalnym, ekonomicznym i przemysłowym kraju. Miasto posiada port morski połączony kanałami z rzeką Shannon oraz port lotniczy Dublin. Miasto jest też ośrodkiem turystycznym.
Angielska nazwa Dublin pochodzi z irlandzkiej nazwy Dúbh Linn oznaczającej "czarny staw". Współczesna irlandzka nazwa to Baile Átha Cliath oznaczająca "miasto brodu z trzcinowymi płotami".
ok. 140 – pierwsze wzmianki Ptolemeusza o osadnikach Elbana
840 – duńscy wikingowie zakładają osadę handlową na południowym brzegu rzeki Liffey
do XII w. – lokalny ośrodek królestwa wikingów
ok. 1028 – siedziba biskupa
1170 – zdobyty przez Anglonormanów,
1171 – otrzymanie praw miejskich, główny ośrodek panowania angielskiego w Irlandii.
1279 – 1586 częste miejsce obrad irlandzkiego parlamentu,
1591 – królowa Elżbieta I przyznaje statut nowemu uniwersytetowi Trinity College
1613 – 1800 siedziba parlamentu
1797 i 1803 – antybrytyjskie powstania
od XVIII do początku XX wieku – główny ośrodek irlandzkiego ruchu niepodległościowego
1916 – wybuch powstania wielkanocnego
1920 – krwawa niedziela
1922 – miejsce wybuchu wojny domowej
31 maja 1941 – nalot niemiecki (mimo neutralności Irlandii)
Klimat
Podobnie jak reszta Irlandii, a także większość północno-zachodniej Europy, Dublin jest położony w strefie ciepłego morskiego klimatu umiarkowanego, charakteryzującym się łagodną zimą i chłodnym latem. Średnia maksymalna temperatura w styczniu wynosi 7 °C, a w lipcu 18 °C.
Najbardziej słonecznymi miesiącami są maj i czerwiec, podczas gdy najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (76 mm), zaś najbardziej suchym jest kwiecień (46 mm). Opady są rozłożone równomiernie w ciągu roku. W okresie zimowym głównym opadem jest deszcz, śnieg występuje rzadziej i w miesiącach od listopada do marca. W okresie jesiennym Dublin dosięgają wiatry znad Atlantyku jednak nie mają już one takiego wpływu jak na obszary zachodniej Irlandii.
Dublin jest atrakcyjnym pod względem turystycznym miastem, decyduje o tym m.in. jego specyficzna atmosfera. Zachowało się tutaj stosunkowo niewiele starszych zabytków (sprzed XVII wieku). Jednym z nich jest Zamek Dubliński, wybudowany przez Normanów na miejscu dawnej fortyfikacji wikingów w XIII wieku. Swój obecny wygląd zawdzięcza on jednak przebudowie z XVIII wieku. W pobliżu zamku, od zachodniej strony znajduje się katedra Christchurch z 1172 roku. Powstała ona po wyburzeniu poprzedniej drewnianej katedry wzniesionej przez wikingów. W późniejszych wiekach popadała coraz bardziej w ruinę – dzisiejszy kształt to efekt kompleksowej renowacji i przebudowy z końca XIX wieku. Drugą katedrą w Dublinie jest katedra św. Patryka. Obie stanowią własność Kościoła Irlandii, będącego częścią wspólnoty anglikańskiej i są udostępniane dla zwiedzających po uiszczeniu opłaty.
W centrum miasta dominuje niewysoka, stosunkowo młoda zabudowa, w przeważającej mierze utrzymana w stylu gregoriańskim i neoklasycznym (XVIII w.). W kilku miejscach zachował się układ urbanistyczny z tego okresu z charakterystycznymi ceglanymi domami. Z epoki wiktoriańskiej pochodzą natomiast budynki Biblioteki Narodowej i Muzeum Narodowego na prawym brzegu Liffey. Na północ od nich, bliżej rzeki znajdują się budynki Uniwersytetu Irlandii (Trinity College), założonego w 1592 roku. Najciekawszym obiektem kompleksu jest uniwersytecka biblioteka, znana z kolekcji iluminowanych rękopisów ze słynną Księgą z Kells (Book of
Kells).
Dublin jako stolica kraju i ośrodek kulturalny, szczyci się dużą liczbą muzeów i galerii sztuki (35 obiektów). Najważniejszymi z nich są oddziały Muzeum Narodowego, gromadzące cenne zabytki i dzieła sztuki wyspy. W głównym gmachu wystawiane są przedmioty z epoki brązu i żelaza, a także średniowieczne. W Aneksie Muzeum Narodowego znajdują się obiekty związane z obecnością wikingów na wyspie. Galerię Narodową tworzy kolekcja malarstwa irlandzkiego i europejskiego (obrazy Tycjana, Rembrandta, Caravaggia i in.). Licznie odwiedzane są również Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Hugh Lane Gallery.
W mieście nie brak również terenów rekreacyjnych. Znajdujący się na lewym brzegu rzeki, Phoenix Park jest uważany za jeden z największych parków miejskich
Europy. W jego obrębie znajdują się tereny sportowe, miejskie zoo, rezydencja prezydenta kraju oraz rezydencja ambasadora Stanów Zjednoczonych.
Region Dublina obejmuje nie tylko samo miasto, ale i jego okolice (w granicach hrabstwa). Wzdłuż wybrzeża Morza Irlandzkiego znajdują się kąpieliska: Dún Laoghaire (także przystań promowa), Dalkey, Dollymount Strand, Howth i in. Brzeg oraz wysepki Zatoki Dublińskiej są terenami, gdzie zimują gatunki ptactwa arktycznego; stanowią one cel przyjazdów miłośników obserwacji ptactwa.
Zabytki:
katedry anglikańskie: (Kościół Irlandii, Church of Ireland) Świętej Trójcy (Holy Trinity) popularnie zwana Kościołem Chrystusowym (Christchurch), obecny wygląd jest efektem XIX-wiecznej renowacji i Św. Patryka (St. Patrick's Cathedral) z XIII wieku
kościół św. Audoena (XII wieku)
Kilmainham Hospital (1610) – zaprojektowany na wzór Hotelu Inwalidów w Paryżu
Kilmainham Gaol więzienie z 1789 roku, obecnie muzeum
Kolegium Świętej Trójcy (Trinity College) (1591) – najstarsza uczelnia kraju, jako pierwsza w Europie zaczęła przyznawać stopnie naukowe kobietom[4]
gmach Trinity College Library (XVI – XVIII wiek) – w środku słynna kolekcja rękopisów, m.in.: Book of Kells i Book of Durrow).
Bank of Ireland (1739) – dawny budynek parlamentu,
Rotunda Maternity Hospital (poł. XVIII w.) i in. budowle z XVIII–XIX w.
pałace: Mansion House (1710), Leinster House (1745), Powerscourt Townhouse (1774)
Custom House (1781–1791)
Phoenix Park (1745) – park miejski
Neoklasyczna prokatedra Saint Mary Pro-Cathedral (1815-1825)
ogród zoologiczny (1830)
Áras an Uachtaráin – oficjalna rezydencja prezydenta Irlandii
Zamek Dubliński z 1207 r.
cmentarz hugenotów z 1693 r.
muzea:
Muzeum Narodowe
Galeria Narodowa
Muzeum Historii Naturalnej
Muzeum Figur Woskowych
Muzeum Pisarzy Dublińskich (Dublin Writers' Museum)
Muzeum browaru Guinnessa
Latarnia PoolbegO'Connell Street jest najbardziej reprezentacyjną z dublińskich ulic. Upamiętnia ona nazwisko wybitnego irlandzkiego polityka i patrioty Daniela O'Connella, którego monumentalny pomnik stoi nad rzeką, u wlotu ulicy. W centralnym punkcie ulicy na środku pomiędzy dwiema jezdniami ulicy, na początku 2003 roku został ustawiony monument, zwany oficjalnie "Spire of Dublin" (Dublińska iglica). Wśród licznie zamieszkującej Polonii w Dublinie, monument ten jest jednak nazywany "Szpila".
